4. Toelichting mutaties per programma

Lasten:

Taakveld 0.61 OZB Woningen ( € 95.000 N)

Voor de uitvoering van de WOZ voor Zwartewaterland is een nieuwe dienstverleningsovereenkomst afgesloten. Dit betekent hogere uitvoeringskosten voor Staphorst waar tegenover hogere opbrengsten van Zwartewaterland staan tot hetzelfde bedrag (zie baten OZB-woningen € 95.000 V).  

Taakveld 0.8 Overige baten en lasten (€ 792.000 V)

Stelpost Loonsom  € 300.000 V
Deze stelpost is begroot voor de gevolgen vanuit de CAO i.v.m. secundaire arbeidsvoorwaarden en wordt daarom overgeboekt naar dit betreffende budget in programma 9.   

Stelpost vitaliteitsbeleid € 50.000 V
Van deze stelpost is € 40.000 overgeheveld naar het budget voor Vitaliteitsbeleid ( programma 9 Overhead). Het restant van de stelpost ad € 10.000 valt structureel vrij.

Stelpost afschrijvingen  € 442.000 V
Bij het opstellen van de begroting 2026 is geïnventariseerd welke investeringskredieten eind 2025 zouden worden afgesloten en in 2026 tot afschrijvingen zouden leiden. Gezien de  onzekerheid over het financieel kunnen afsluiten van een aantal investeringskredieten, is een stelpost voor afschrijvingen opgenomen van € 442.000.  Een aantal kredieten kon uiteindelijk in 2025 financieel niet afgerond worden. De stelpost afschrijvingen is daarom  niet nodig in 2026 en komt te vervallen. In 2026 worden deze investeringskredieten financieel afgerond en geactiveerd. Betreft de volgende grotere kredieten: vervangingsinvesteringen wegen, reconstructie Groensland, fietspadenplan, fietspad Heerenweg,  rotonde achthoevenweg, Klaas Kloosterweg, parallelweg inclusief keerwand, reconstructie Poeleweg, herinrichting kruising Gemeenteweg-Heerenweg en de GRP jaarschijven 2023, 2024 en 2025.

Baten:

Taakveld 0.5 Treasury € 184.000 V

Deelneming nutsbedrijven € 79.000 V 
De  dividendopbrengsten van Rendo, Enexis en Wadinko zijn hier verantwoord.  De werkelijke opbrengst van Rendo valt € 79.000 hoger uit.

Renteopbrengst schatkistbankieren € 115.000 V
De renteopbrengst van schatkistbankieren is € 115.000 hoger. Het saldo schatkistbankieren bedraagt over 2026 ca  € 18  mln, de rente op de schatkist wordt  ingeschat op 1,9%.  Dit betekent een verwachte renteopbrengst  van totaal € 365.000.

Taakveld 0.61 OZB woningen (€ 143.000 V)

De gerealiseerde opbrengsten zijn hoger dan begroot. Tijdens de begroting is uitgegaan van voorlopig vast te stellen WOZ waarden (waardeontwikkeling, bouwmutaties, areaal). De definitieve (som aan) WOZ waarde(n), dat van invloed is op de OZB opbrengst, kan daarom afwijken, wat voor 2026 resulteert in een meeropbrengst. Wel wordt nog gewerkt aan de afhandeling van WOZ bezwaren. Bij aanpassing van de waarde zal er OZB worden verminderd. 

OZB-opbrengsten eigenaar woningen  € 48.000 V
De OZB-opbrengsten  "eigenaar woningen" zijn hoger dan verwacht. Dit leidt dit tot een voordeel van € 48.000. 

Uitvoering WOZ Zwartewaterland € 95.000 V/€ 95.000 N  Voor de uitvoering van de WOZ voor Zwartewaterland is een nieuwe dienstverleningsovereenkomst afgesloten. Dit betekent hogere uitvoeringskosten voor Staphorst waar tegenover hogere opbrengsten van Zwartewaterland staan tot hetzelfde bedrag (zie lasten OZB-woningen € 95.000 N).  

Taakveld 0.62 OZB niet woningen (€ 37.000 V)
De OZB-opbrengsten "niet-woningen" zijn hoger dan verwacht.  Dit leidt tot een voordeel van € 37.000.  

Taakveld 0.7 Algemene uitkeringen gemeentefonds € 176.000 V
In de meicirculaire 2026 zijn de accrescijfers geactualiseerd, dit leidt tot een beperkt hogere inflatievergoeding. In deze circulaire is een nieuwe verdeling voor de middelen rondom beschut werk vanaf 2027 verwerkt, wat in het jaar 2026 al resulteert in nieuwe budgettoekenningen. Daarnaast is er geld beschikbaar gesteld voor re-integratiedienstverlening gericht op jongeren. Hier tegenover een een negatieve compensatieregeling niet-boogde kosten jeugdzorg. Daarnaast een negatieve afrekening BCF doordat het BCF-plafond in 2025  is verlaagd waardoor gemeenten worden gekort op de compensatie vanuit het gemeentefonds.  

Betreft afwijkingen < € 25.000, geen nadere toelichting

Lasten:

Taakveld 2.1 Verkeer en vervoer € 603.000 N

Asfalt-, elementen-, en betonverhardingen € 186.000 V
Door uitstel en vertraging van investeringen zijn de afschrijvingskosten lager en schuiven de afschrijvingskosten door naar de toekomst. In de begroting 2026 was rekening gehouden met de afronding van deze investeringsprojecten in 2025, echter voor een aantal projecten zijn de laatste werkzaamheden in 2026 uitgevoerd. Hierdoor zullen deze investeringsprojecten pas vanaf 2027 gaan afschrijven. 

Kunstwerken € 700.000 N
Gemeente Staphorst laat elke 5 jaar de civiele kunstwerken (bruggen-duikers-beschoeiingen etc) visueel inspecteren. Tijdens de inspectie komen de onderhoudspunten voor de komende jaren per kunstwerk in beeld en hiervan wordt een meerjaren-kostenraming met planning gemaakt. Gemeente Staphorst heeft op dit moment 24 kunstwerken in eigen beheer en onderhoud. Daarbij komen nog 8 kunstwerken (bruggen) die op de gemeente grens liggen waarbij de gemeente Staphorst 50% van de kosten moet betalen. Het beheer en onderhoud van civiele kunstwerken is gebonden aan diverse wettelijke kaders, waarbij de zorgplicht centraal staat. Op basis van de Wegenwet en de Woningwet is de gemeente verplicht om kunstwerken in een veilige en functionele staat te houden. Hoewel geen exact kwaliteitsniveau is vastgelegd, moet het object minimaal geschikt zijn voor het beoogde gebruik. Naast de technische zorgplicht geldt een financieel kader vanuit de Gemeentewet en het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en Provinciaal Toezicht. Hierin is vastgelegd dat gemeenten inzicht moeten geven in het beheer en onderhoud van kapitaalgoederen, waaronder civiele kunstwerken, en hierover verantwoording afleggen. Verder zijn diverse aanvullende wetten en regels van toepassing (zoals milieu-, verkeers- en waterwetgeving), afhankelijk van het type kunstwerk en de situatie. Ook spelen richtlijnen en normen (bijv. CROW, NEN en CUR-aanbevelingen) een belangrijke rol.

Op dit moment is er geen voorziening voor de onderhoudskosten van kunstwerken. Het besluit tot het treffen van een voorziening is volgens de BBV en de Nota reserves en voorzieningen aan de raad. Hiervoor wordt een afzonderlijk voorstel aan de raad voorgelegd.  Gelet op de technische zorgplicht en financiële regelgeving, is vooruitlopend daarop  in deze Voortgangsrapportage al rekening gehouden met deze dotatie. Door nu dit jaar éénmalig een dotatie te doen van € 700.000 en vanaf 2027 jaarlijks een dotatie van € 75.000, kan in het onderhoud tot 2036 voorzien worden.

Bermen, greppels en sloten € 35.000 N 
Dit betreft een verschuiving van een budget uit programma 5 . Dit budget was nodig voor het beheer van bermen dat eerst door aannemers werd uitgevoerd, maar nu zelf met de eigen buitendienst wordt uitgevoerd. Per saldo heeft dit geen effect op het resultaat (programma 5 € 35.000 V). 

Gladheidbestrijding € 53.000 N
Afgelopen winter was er veel inzet benodigd als het gaat om gladheidsbestrijding en sneeuwruiming.  Dit was meer dan met eigen personeel en materieel geleverd kon worden. Als gevolg hiervan zijn de posten huur materieel en zoutleverantie overschreden.

Betreft afwijkingen < € 25.000, geen nadere toelichting

Lasten

Taakveld 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken (€ 45.000 N)

Onderwijsachterstandenbeleid  € 40.000 N  
Op  basis van de subsidie-afrekeningen over het jaar 2025 wordt er een voordeel verwacht van € 30.000.
Het ministerie heeft een lagere specifieke uitkering  onderwijsachterstandenbeleid voor het jaar 2026 verleend, dit heeft een nadelig effect van € 70.000 .

Lasten:

Samenvoeging budgetten welzijnswerk
Met de oprichting van stichting BIND zijn de activiteiten en taken op het gebied van jongerenwerk, buurtsportcoach, cultuurcoach en algemeen welzijnswerk ondergebracht binnen één organisatie (Stichting BIND). Om aan te sluiten bij deze nieuwe uitvoeringsstructuur zijn de afzonderlijke budgetten van deze activiteiten samengevoegd tot één budget "welzijnswerk" in programma 6 voor totaal € 267.000 V (programma 6 € 267.000 N). Deze samenvoeging is budgetneutraal.

Onderstaande budgetten hebben betrekking op de buurtsport- en cultuurcoaches. 

Taakveld 5.7 Openbaar groen en recreatie (€ 30.000 V)

Loonkosten taakveld openbaar groen en recreatie € 60.000 N/ Beheer bomen 66.000 V
Dit betreft een interne verschuiving van budgetten vanwege de inbesteding van een boomverzorger. Dit werk werd eerst door externen uitgevoerd maar wordt nu door de eigen buitendienst uitgevoerd. Per saldo € 6.000 voordeel.

Wijkgroen algemeen €35.000 V
Dit betreft een verschuiving van € 35.000 V naar programma 2. Dit budget was eerst nodig voor het beheer van bermen wat eerst door aannemers werd uitgevoerd, maar nu zelf met de eigen buitendienst wordt uitgevoerd.  Per saldo heeft dit geen effect op het resultaat (programma 2 € 35.000 N). 

Lasten:

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie (€ 602.000 N)

Samenvoeging budgetten welzijnswerk
Met de oprichting van stichting BIND zijn de activiteiten en taken op het gebied van jongerenwerk, buurtsportcoach, cultuurcoach en algemeen welzijnswerk ondergebracht binnen één organisatie (Stichting BIND). Om aan te sluiten bij deze nieuwe uitvoeringsstructuur zijn de afzonderlijke budgetten van deze activiteiten samengevoegd tot één budget "welzijnswerk" in programma 6. Dit is een samenvoeging van budgetten vanuit programma 5 en programma 6, totaal 267.000 N (programma 5 € 267.000 V). Deze samenvoeging is budgetneutraal. 

Wet inburgering €200.000 N / €  200.000 V
De lasten en baten voor de Wet Inburgering worden budgetneutraal begroot.  Verantwoording van deze specifieke uitkering (SPUK) vindt plaats bij de jaarrekening middels SiSa. Zowel de baten als de lasten worden met € 200.000 opgehoogd.

Kinderopvang sociaal medische indicatie € 50.000 N
Het aantal aanvragen voor kinderopvang op basis van een sociaal medische indicatie laat een stijgende lijn zien. Dit is een landelijke trend, door deze toenemende druk op deze regeling zijn er extra middelen toegevoegd aan het gemeentefonds. 
Tevens is in de kadernota 2027 gevraagd dit budget op te hogen. 

6.23 Toegang + eerstelijnsvoorziening Integraal (€ 50.000 V)
Ondersteuning team Samenleving
De gemeenschappelijke regeling RSJ is ondergebracht bij de GGD,  door deze samenvoeging worden ook de budgetten samengevoegd en verantwoord onder het budget GGD IJsselland in programma 7. Deze samenvoeging is een budget neutrale mutatie van programma 6 naar  programma 7.

6.3 Inkomensregelingen (€ 150.000 N)
Inkomensvoorziening € 200.000 N (lasten) / € 200.000 V (baten)
Het aantal verstrekte uitkeringen in 2026 is t.o.v. 2025 redelijk gelijk gebleven. Er is jaarlijks een stijging in het aantal loonkostensubsidies van ongeveer 20%. De verwachting is dat het toegekende BUIG-budget voor 2026 toereikend is. De baten en lasten worden budgetneutraal aangepast voor 2026.

Bijzondere bijstand € 105.000 N (lasten) / € 15.000 V (baten)
De uitgaven voor bijzondere bijstand worden beïnvloed door een toename van de leenbijstand voor woninginrichting en aanvragen bewindvoering. De toename van het aantal bijstandscliënten zorgt ook voor een toenamen van aanvragen voor bijzondere bijstand. In de kadernota 2027 is aangegeven dit budget structureel op te hogen.
De baten bijzondere bijstand laten ook een stijging zien, door meer aflossing op  leningen in verband met woninginrichting.

6.4 WSW en beschut werk
Beschut werk € 60.000 N
Sinds het raadsbesluit van 24 juni 2025 om de taakstelling voor beschut werk los te laten, zien we een groei in het aantal beschut-werk-indicaties. Waar voorheen geen wachtlijst nodig was, is de instroom na dit besluit  toegenomen. De toename heeft financiële  gevolgen. In de kadernota 2027 is een structurele verhoging van het budget aangevraagd. Daarnaast gaat de verdeling van de rijksbijdrage voor beschut werk in 2027 naar een andere verdeelsystematiek, die aansluit bij de feitelijke inzet van gemeenten en behoefte aan beschut werk. De invoering verloopt in fases met ingang van het jaar 2027. 

6.60 Hulpmiddelen en diensten WMO (€ 130.000 N)
Individuele woningaanpassing € 50.000 N
Er worden minimaal 3 duurdere woningaanpassingen in 2026 gerealiseerd, de totale overschrijding zal € 50.000 zijn.

Scootmobielen / Individuele vervoersvoorziening € 80.000 N
Een overschrijding als gevolg van meer incidenteel complexe / duurdere voorzieningen. Een extra auto-aanpassing  of complexe voorziening heeft direct effect op de realisatie. Daarnaast is er afgelopen jaren sprake van een trendmatige stijging  van de kosten en zijn er structureel meer duurdere voorzieningen. In de kadernota 2027 is aangegeven dit budget daarom structureel op te hogen.

6.711 Huishoudelijke hulp WMO (€ 75.000 N)
Op het budget voor individuele  huishoudelijke hulp zien we een overschrijding.  In de Kadernota is hiermee rekening gehouden en is vanaf 2027 extra budget aangevraagd. Daarmee wordt het structurele verschil voor de komende jaren opgevangen.

6.712 Begeleiding WMO (€ 80.000 N)
Voor begeleiding wordt een budgetoverschrijding verwacht door de aanbesteding en de invoering van nieuwe tarieven per 1 januari 2026. De aanbesteding is samen met de regio geweest, de tarieven binnen het nieuwe contract zijn gemiddeld 18% hoger.  Het tarief is gebaseerd op kostendekkendheid. Door de aanbesteding zijn er nieuwe producten ontstaan, door deze omzetting van bestaande indicaties zijn cliënten ingedeeld in de nieuwe producten Basis en Plus. Dit heeft tijdelijk geleid tot hogere kosten.
De komende maanden worden cliënten opnieuw geïndiceerd. Daarbij wordt beoordeeld welk product het beste aansluit bij hun ondersteuningsvraag. Verwacht wordt dat een deel van de cliënten kan worden overgezet van Plus naar Basis, waardoor de kostenontwikkeling van 18% wordt afgeremd.
Op basis van de huidige inzichten wordt voorgesteld het budget incidenteel met € 80.000 te verhogen. In de Kadernota 2027 is daarnaast al een structurele verhoging van € 50.000 opgenomen.

6.751 tm 6.792 Jeugd (€ 215.000 V)
Jeugdhulp, zorg in natura: In 2026 zien we een daling van de totale kosten voor jeugdzorg in natura , waarbij sprake is van een verschuiving in kosten. Deze ontwikkeling sluit aan bij de beleidsuitgangspunten: kinderen zo veilig, gezond en kansrijk mogelijk laten opgroeien, met inzet van zo licht mogelijke en kortdurende zorg, dichtbij de leefwereld van gezin en jeugdige.
Het aantal jeugdigen dat tot nu toe jeugdhulp ontvangt is vergelijkbaar met 2025. De kosten voor jeugdhulp met verblijf dalen. Dit komt doordat, in lijn met de regiovisie, wordt ingezet op het verminderen van uithuisplaatsingen en het vervangen van zwaardere zorg door lichtere en ambulante alternatieven. Ook worden trajecten verkort. Daartegenover staat een lichte stijging van de kosten voor ambulante jeugdhulp. Deze verschuiving was in 2025 al zichtbaar. Op basis van de huidige gegevens is echter nog niet met zekerheid vast te stellen of sprake is van een structurele daling

Persoonsgebonden budget: In 2026 is het aantal afgegeven persoonsgebonden budgetten tot nu toe vergelijkbaar met 2025, maar zijn er een aantal hogere pgb-budgetten toegewezen.

Onderstaand overzicht heeft betrekking op de mutaties binnen het taakveld jeugd gericht op jeugdhulp:

6.812 Maatschappelijke en vrouwenopvang (€ 35.000 N)
De stijging van de kosten Veilig thuis en Opvang wordt veroorzaakt door een indexering van de tarieven en het verstrekken van een aanvullende bijdrage voor het wegwerken van de wachtlijst bij Veilig Thuis. Deze kostenstijging vloeit voort uit afspraken binnen de regionale samenwerking, waarbij de deelnemende gemeenten gezamenlijk bijdragen aan de financiering van deze maatregelen (€ 20.000 N). De werkelijke kosten voor de uitvoering van de WvGGZ vallen hoger uit dan geraamd. In de kadernota 2027 is hier structureel geld voor aangevraagd (€ 15.000N).

Baten:

6.23 Toegang + eerstelijnsvoorziening Integraal (€ 30.000 V)
De ontvangen Brede Spuk GALA van het ministerie over het jaar 2026 is hoger dan begroot.

6.811 Beschermd Wonen/Maatschappelijke Opvang  (€ 1.100.000 V)
Dit betreft de middelen die vanuit  de centrumgemeente Zwolle ontvangen zijn, t.w. overschot Beschermd Wonen restant 2025 en voorschot 2026, uitvoeringskosten beschermd wonen 2026 en transformatiemiddelen maatschappelijke opvang 2026.  De ontvangst wordt toegevoegd aan de reserve Beschermd Wonen, in het jaar 2027 wordt deze geëvalueerd.

Lasten:

Taakveld 7.1 Volksgezondheid (€ 63.000 N)
De gemeenschappelijke regeling RSJ is ondergebracht bij de GGD IJsselland,  door deze samenvoeging worden ook de budgetten samengevoegd en verantwoord onder het budget GGD IJsselland. Deze samenvoeging is een budgetneutrale mutatie van programma 6 naar  programma 7 (€ 50.000N/ € 50.000 V)

Met ingang van 1 januari 2026 is de Wet Integrale Suïcidepreventie in werking getreden. Voor gemeenten ontstaat de verplichting m.b.t. dit onderwerp een duurzaam en effectief beleid te ontwikkelen en uit te voeren. Het nieuwe Plan van aanpak Suïcidepreventie gemeente Staphorst gaan we verder ontwikkelen, implementeren en uitvoeren (€ 13.000 N).  

Betreft afwijkingen < € 25.000, geen nadere toelichting

Lasten:

Taakveld 0.4 Overhead (€ 302.000 N)
Personeel- en organisatieontwikkeling € 37.000 V
Door de belastingdienst is eind 2025 een naheffingsaanslag van € 155.000, incl. boete en rente over 2020 opgelegd. Dit vanwege, volgens de belastingdienst, niet toegestane uitruil woon-werkverkeer in het eerste coronajaar 2020. Het hierop door ons ingediende bezwaar heeft in 2026 geleid tot een vermindering van de aanslag en een terugbetaling van €  67.000 V.

Vanwege de doorontwikkeling van het salaris- en personeelssysteem zijn incidenteel extra kosten gemaakt (€ 30.000 N). 

Stelpost Loonsom  € 300.000 N
Deze stelpost is begroot voor de gevolgen vanuit de CAO i.v.m. secundaire arbeidsvoorwaarden en is vanuit programma 0 overgeboekt naar dit budget.

Vitaliteitsbeleid € 40.000 N
Het budget voor het Vitaliteitsbeleid stond nog als stelpost in de begroting (programma 0). Deze stelpost is nu structureel overgezet naar dit budget en heeft geen invloed op het begrotingssaldo.