3. Financiële uitkomsten Kadernota 2027

Structureel begrotingssaldo na septembercirculaire 
De uitgangspositie is het begrotingsresultaat vanuit de begroting 2026-2029. Het resultaat van 2030 is gelijk verondersteld aan de jaarschijf 2029.  Na verwerking van de september- en decembercirculaire 2025 resteert een bijgesteld begrotingssaldo. 

Uitkomsten meicirculaire 2026
De meicirculaire 2026 laat voor de gemeente Staphorst een  positieve ontwikkeling zien, met name door geactualiseerde ramingen van het bbp door het CPB. 
De afschaffing van het abonnementstarief wordt met een jaar uitgesteld naar 2028.
Vanaf 2029 wordt huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening geschrapt binnen de Wmo. Tegelijk wordt een vangnet ingesteld voor mensen die deze hulp niet zelf kunnen regelen. 
De onderdelen huishoudelijke hulp uit WMO en de CDOKE-gelden worden verderop in de Kadernota toebedeeld aan de betreffende  taken. 

Doorwerking vanuit begroting 2026-2029
In de begroting 2026-2029 zijn de volgende aanpassingen verwerkt (en maken daarmee al onderdeel uit van het verwachte begrotingsresultaat 2027-2030): 
-de toeristenbelasting wordt vanaf 2028 verhoogd naar € 1,75 per persoon per overnachting
-de kostendekkendheid van de leges worden herijkt, dit betekent vanaf 2028 een voordeel van € 50.000 
-vanaf 2028 worden de verstrekte subsidies herijkt/verlaagd met € 100.000
-vanaf 2028 is een taakstelling van toepassing op personeel ivm digitalisering van € 100.000
-vanaf 2027 wordt de OZB drie jaar met 2,5% verhoogd
-vanwege de verwachte areaaluitbreidingen zijn de OZB-opbrengsten verhoogd

Loonindexatie
De loonkosten worden geïndexeerd conform de prijsindexen CPB en CEP, loonvoet sector overheid. Deze zijn bijgesteld naar 4,2% (was 5,1%) in 2027, 4,0% (was 4,2%) in 2028 en 3,6% (was 4,5%) in 2029.

Bijstelling budgetten Sociaal Domein
Voor verschillende WMO voorzieningen moeten vanwege nieuwe contracten en toename van (dure) voorzieningen de budgetten worden opgehoogd.  Collectieve vervoersvoorzieningen, groeps- en individuele begeleiding en kosten van rolstoelvoorzieningen stijgen de kosten als gevolg van aanbesteding. Daarnaast is er een trend zichtbaar in duurdere woningaanpassingen. 
Ter compensatie van het uitstellen van de afschaffing van het abonnementstarief is in de meicirculaire voor 2027 een bedrag ontvangen.  De verwachting is dat een inkomens- / vermogensafhankelijke eigen bijdrage met ingang van het jaar 2028 wordt ingevoerd, dit levert een verhoging van de eigen bijdrage en/of een besparing op de uitgaven WMO op. 
Met ingang van het jaar 2029 is de verwachting dat huishoudelijke hulp geen WMO voorziening meer zal zijn, voor de mensen die zelf geen hulp kunnen regelen blijft de gemeente voorzien en ontvangt de gemeente een vangnetregeling. Hier moet landelijk nog besluitvorming over plaatsvinden, maar dit is al wel verwerkt in de meicirculaire. 
Het aantal aanvragen voor kinderopvang op basis van een sociaal medische indicatie laat een stijgende lijn zien. 
De uitgaven voor bijzondere bijstand worden beïnvloed door een toename van de de leenbijstand voor woninginrichting en aanvragen bewindvoering. De toename van het aantal bijstandscliënten zorgt ook voor een toename van aanvragen voor bijzondere bijstand. 
De structurele uitgaven voor de wettelijke taak WvGGZ zijn de afgelopen jaren incidenteel bekostigd, maar moeten uit structurele gelden gedekt worden.

Gevolgen beeindinging regeling Brede Spuk GALA 
De Brede SPUK GALA stopt per 31 december 2026 en gaat deels over in een nieuwe specifieke uitkering, nl. het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA).

Verhoging bijdragen GR-en 
Op grond van de kadernota's/begrotingen van de Gemeenschappelijke Regelingen Veiligheidsregio, Omgevingsdienst en GGD zijn de gemeentelijke bijdragen verhoogd.
Veiligheidsregio: Raadsvoorstel ADV200996345
Omgevingsdienst: Raadsvoorstel ADV200996721
GGD: Raadsvoorstel ADV200994641
GR Reestmond: Raadsvoorstel ADV200993727 

CDOKE-gelden (Energie en Klimaat)
In de meicirculaire 2026 is voor de uitvoeringskosten van CDOKE (capaciteit decentrale overheden voor klimaat en energie) € 556.000 ontvangen. Hiervan wordt € 303.000 al ingezet voor structurele uitvoeringskosten.

Inbesteding groenbestek
In de raadsmemo van 2 juni 2025 over de structurele verhoging van het budget "Wijkgroen algemeen", is aangekondigd dat binnen de gemeentelijke organisatie de wens bestaat om in de toekomst meer werkzaamheden in eigen beheer uit te voeren. Op dit moment is het groenbestek Staphorst onderhanden bij een marktpartij. Het bestek heeft een waarde van € 500.000 per jaar en kan per 31 december 2026 opgezegd worden. Om de inbesteding te kunnen realiseren, dient er geïnvesteerd te worden in formatie en voertuigen / materialen voor een jaarlijkse bedrag van afgerond € 420.000.

Tijdigheid en kwaliteit van de omgevingsvergunningen
De noodzaak voor het uitbreiden van de capaciteit voor de functie vergunningverlener omgevingsrecht is de afgelopen periode aanzienlijk toegenomen. Dit wordt veroorzaakt door zowel kwantitatieve als kwalitatieve ontwikkelingen binnen het werkveld. Sinds de invoering van de Omgevingswet is er sprake van een stijging in het aantal aanvragen voor omgevingsvergunningen. Initiatiefnemers dienen vaker en eerder aanvragen in, mede door de verruimde mogelijkheden en integrale benadering van projecten en dit leidt tot een hogere werkdruk. Doordat er meer omgevingsvergunningen behandeld kunnen worden, verwachten we een toename van de leges.

Specifieke uitkering Aanvullend Zorg- en WelzijnsAkkoord (AZWA)
Met het Integraal Zorgakkoord (IZA) is ingezet op een verschuiving van zorg naar gezondheid en welkzijn en op betere regionale samenwerking. Het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord bouwt hierop verder, deze financiële middelen zijn in opmaat naar een structurele financiering vanaf het jaar 2030. Voor de jaren 2027 tot en met 2029 is er nog sprake van een specifieke  uitkering, deze middelen zijn budget neutraal opgenomen.

Inzet stelpost areaaluitbreiding
In de begroting 2026-2029 is een stelpost (van 75%) opgenomen in verband met de hogere verwachte OZB-opbrengsten vanwege areaaluitbreiding. Voorgesteld wordt deze stelpost (grotendeels) in te zetten voor meer inzet op groenonderhoud en voor de toekomstbestendigheid van de organisatie.

Diverse investeringen Fysiek Domein
Voor het aanleggen/het repareren van rioolaansluitingen, het verwijderen van bestrating, grondwerk en het aanleggen van boomplant-gaten wordt geregeld een mini-kraan ingehuurd.  Door aanschaf van een mini-kraan wordt de bedrijfsvoering van de buitendienst flexibeler, professioneler, robuuster en er wordt op langere termijn op kosten bespaard.
Het aanplanten, het beheer en het onderhoud van de gemeentelijke bomen wordt in 2026 door de eigen buitendienst uitgevoerd. Hiervoor is voor de tweede bomenploeg een extra auto noodzakelijk.
De buitendienst heeft 5 begraafplaatsen in beheer en in onderhoud. Door het gebruik van robotmaaiers in plaats van grasmaaiers wordt de kwaliteit van het gras verbeterd en daarmee voldaan aan het beeldkwaliteitsniveau A, tevens ontstaat een lagere arbeidsdruk. De grasmaaier kan vervolgens weer ingezet worden voor het extra gras dat erbij is gekomen door areaaluitbreidingen.

Informatie-/digitaliseringsmanagement gemeentebreed
Voor met name de Top5 ( digitaal werken, telefonie)  en Informatiebeveiliging zijn de komende jaren meer structurele middelen nodig. Daarnaast loopt in 2027 het huidige contract voor de MS365-licenties af, hier wordt een kostenstijging verwacht van de licenties.  

Informatie-/digitaliseringsmanagement afdelingsspecifiek
Dit betreft hogere licentiekosten van Saas-applicaties, Inwonersportaal/Jeugd en Schuldhulpverlening en verwachte hogere licentiekosten van een nieuw toekomstig financieel systeem. 

Stijging kapitaallasten vervangingsinvesteringen
In de huidige begroting van de gemeente Staphorst is niet genoeg geen ruimte voor vervangingsinvesteringen. Vanaf de begroting 2027 zijn de vervangingsinvesteringen wel opgenomen in de investeringsstaat. 

Vervangingsbudget speelruimten
Een groot deel van de speelplekken nadert het einde van  de levensduur. Er is geen rekening gehouden met deze renovatiekosten. In 2027 betreft het acht speelplekken, waarvan één in Rouveen en de andere in Staphorst, die vanwege hun leeftijd toe zijn aan renovatie. Gedurende het jaar wordt de renovatie van speelplekken voorbereid (participatie, planvorming) en in nauwe samenwerking met het serviceteam en externe partijen uitgevoerd.

Toename aantal plaatsingen beschut werk / voorkoming wachtlijst
Sinds we de taakstelling hebben losgelaten – na een besluit van de gemeenteraad op 24 juni 2025 – is het aantal mensen met een indicatie Beschut werk toegenomen. Beschut werk-indicaties worden uitsluitend afgegeven op basis van een UWV-advies/onderzoek. De gemeente is vervolgens verplicht de indicatie toe te kennen.

Extra inzet op terugdringen lokale wachtlijsten jeugdhulp
Binnen het jeugddomein nemen de opgaven structureel toe, dit vraagt om meer regie, zorgvuldige afstemming en intensievere samenwerking. Daarnaast neemt de complexiteit van casussen toe. Zonder structurele borging van deze toegenomen verantwoordelijkheden bestaat het risico dat jeugdigen in Staphorst langer moeten wachten op een passende ondersteuning.

Inzet op uitvoering wettelijke taken IZA en AZWA en essentiële (regio)contacten in de samenleving 
Het aantal complexe beleidsvraagstukken neemt toe. Tegelijkertijd vragen de implementatie van de sociale akkoorden IZA en AZWA, de daarmee samenhangende regionale samenwerkingen en de toenemende behoefte aan monitoring van maatschappelijke ontwikkelingen, beleidsresultaten en uitvoeringsprocessen om aanvullende inzet. De hieruit voortvloeiende inhoudelijke opgaven zijn noodzakelijk voor een adequate uitvoering van de wettelijke en maatschappelijke taken binnen het sociaal domein.

Overig
Diverse budgetten moeten (minder dan) K€ 10 worden bijgeraamd.

Informatie-/digitaliseringsmanagement gemeentebreed
Betreft verdere uitwerking van de Top5 zoals digitale samenwerking  op digitale werkplekken,  vervanging van telefoniesysteem Xelion en documentensysteem Join te gebruiken op I-pad en telefoon. Op advies van de rekenkamer zijn voor de verbetering van de Informatiebeveiliging (identiteits- en toegangsmanagement) de komende jaren extra middelen nodig. 

Informatie-/digitaliseringsmanagement afdelingsbreed
Voor de migratie naar Centric Cloud  is in 2027  een incidenteel budget van € 60.000 nodig. 
De marktconsultatie en aanbesteding van een nieuw financieel pakket kost incidenteel € 80.000.

Opstellen gemeentelijk verkeers- en vervoersplan
Door het opstellen van een Gemeentelijke verkeer en vervoersplan (GVVP) vindt een update plaats van huidige verkeersplannen en spelen we in op de nieuwste inzichten en visie op het gebied van verkeer en vervoer. Het vormt de integrale afweging binnen het vakgebied verkeer en vervoer met ten aanzien van:  afwikkeling, doorstroming en bereikbaarheid (van bestaande en nieuwe wegen), veranderingen in infrastructuur, verkeersveiligheid, openbaar vervoer en fietsen en geluid en hinder.  

Herziening wegenlegger
De wegenlegger is een juridisch document dat iedere gemeente moet kunnen overleggen. De wegenlegger is ook bedoeld als een bron van openbare informatie voor alle burgers en instanties die om andere redenen inzage willen hebben in wie onderhoudsplichtig is en het gezag heeft over de wegen, bruggen en duikers. De wegenlegger maakt deel uit van de Wegenwet en moet bestaan uit twee documenten: de legger zelf, en een bijbehorende overzichtskaart.

Bijraming budget bij het huishouden
Tot het moment van afschaffing van de hulp bij het huishouding is het budget ontoereikend en moet daarom voor twee jaar worden opgehoogd. 

Evenementen regio deal
Staphorst heeft, samen met Zwartewaterland, Kampen en Steenwijkerland, een toekenning gekregen vanuit de Regio Deal middelen, onder andere voor evenementen die voor de lokale gemeenschap belangrijk zijn ,maar door toenemende regeldruk en complexiteit van vergunningverlening onder druk staan. Voor deze subsidie (Rijksmiddelen) is een cofinanciering nodig. Door vrijwilligers georganiseerde, niet-commerciële evenementen zijn belangrijke dragers van identiteit en sociale cohesie. Voor deze organisatoren zijn de vereisten rondom evenementen en de vergunningaanvraag steeds complexer geworden. In dit project ondersteunen en ontzorgen we organisatoren concreet via een evenementenmakelaar, een regionaal kennisplatform en kennissessies waarbij vereenvoudiging van het vergunningenproces centraal staat.

Actualiseren instrumenten omgevingswet
De Omgevingswet is ingevoerd op 1 januari 2024. Onderdeel daarvan is het omzetten van bestemmingsplannen naar omgevingsplannen. Dat proces gaat door tot 2032 waarvoor extra incidentele capaciteit benodigd is.

Implementatie beleidshuis
De Omgevingswet en de stapeling van ruimtelijke opgaven vragen om een andere manier van werken. Om als gemeente goed te kunnen blijven sturen op de ontwikkeling van de leefomgeving, is het nodig dat beleid, uitvoering en bijsturing beter op elkaar aansluiten. Zonder integrale samenhang en planmatige sturing op beleid, ontstaan risico’s. Besluiten worden juridisch kwetsbaarder, zijn moeilijker te motiveren en kunnen leiden tot bezwaar en beroep. Dit kan projecten vertragen en het lastiger maken om als gemeente gericht te sturen op de ontwikkeling van de leefomgeving. Het beleidshuis is de werkwijze waarmee omgevingsvisie, programma’s, omgevingsplan, vergunningverlening en uitvoering als één geheel functioneren. Met het project ‘Thuis in het beleidshuis’ zorgen we dat deze werkwijze daadwerkelijk wordt ingevoerd en onderdeel wordt van het dagelijkse werk.